Hearts of Iron 3 jest kolejną odsłoną serii cenionych strategii turowych, tematycznie nawiązujących do II Wojny Światowej. Gracz zajmuje się zarówno organizacją działań militarnych, jak i poznawaniem złożonych zależności gospodarczo-ekonomicznych, politycznych i społecznych. Główną atrakcją trzeciej części cyklu jest możliwość toczenia zmagań na ogromnej mapie świata gry, podzielonej na około 10000 prowincji.Akcja programu osadzona została w latach 1936-1948. Dzięki takiemu zabiegowi gracz ma czas, aby przygotować wybrane przez siebie państwo do wojennej pożogi, która ogarnęła świat w 1939 roku. Warto zwrócić uwagę, że autorzy Hearts of Iron III, szwedzka firma Paradox, bardzo poważnie traktują historię, dzięki czemu wszystkie autentyczne wydarzenia mające miejsce w okresie owych dwunastu lat mają olbrzymią szansę zaistnieć również w grze. Wszystko bowiem zależy od sposobu prowadzenia rozgrywki i stanu posiadania terytorialnego osoby zasiadającej przed komputerem.W Hearts of Iron III, podobnie jak i w poprzednich odsłonach serii, autorzy nie narzucają żadnych konkretnych wyborów. Tylko od gracza zależy czy stanie on na czele któregoś z mocarstw, czy też postanowi objąć przywództwo nad którymś z państw nie dysponujących odpowiednimi rezerwami militarnymi i gospodarczymi. W ten sposób niejako samoistnie regulowany jest także poziom trudności zabawy i stające przed nami wyzwania. W związku z bardzo dużym skomplikowaniem poprzednich części serii i ideą ciągłego rozwoju programu, twórcy zdecydowali się na całkowitą zmianę interfejsu, przez co pomimo swojej złożoności, gra ma szansę trafić nie tylko do zagorzałych miłośników skomplikowanych strategii. Poziom ingerencji w proces decyzyjny rozwoju państwa zależeć będzie tylko i wyłącznie od osoby grającej. Jeżeli jest ona zainteresowana najdrobniejszymi szczegółami, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby osobiście doglądała ona przebiegu powstawania nawet najdrobniejszego elementu czy też poprzez rekrutację poszczególnych batalionów wojska, czy nadzór nad każdym elementem prowadzonych badań naukowych. Osoby mniej zaangażowane w tego typu procesy mogą zaś wydawać jedynie ogólne polecenia i skupić się na tym, co interesuje je najbardziej.Hearts of Iron III jako pierwsza gra w serii charakteryzuje się w pełni trójwymiarową oprawą graficzną i możliwością niemal dowolnego ustawienia rozdzielczości ekranu.