Total Pro Basketball pozwala na stworzenie własnej drużyny koszykówki i poprowadzenie jej do ostatecznego zwycięstwa. Zawsze można też wybrać jeden z profesjonalnych zespołów. Gracz wciela się w menadżera teamu, nie jest przy tym ograniczony do jednego sezonu, może nim zarządzać przez kilka lat. Gra cechuje się wydajnym silnikiem symulującym wydarzenia na parkiecie i poza nim. Do podstawowych zadań stojących przed graczem należą: ustalanie taktyki (na mecz lub cały sezon), dokonywanie transferów, negocjowanie cen, nadzorowanie treningów zawodników i zarządzanie finansami drużyny (pensje, premie, ceny biletów, sponsorzy, promocje).Najistotniejszym elementem TPB są podlegli zawodnicy. Gracz musi wziąć pod uwagę wiele czynników, między innymi osobowość danego gracza i odpowiednio ich motywować. Nie można również zapomnieć o właścicielach danej drużyny, którzy stawiają określone cele. Należy zadbać o ich sukcesywne wypełnianie. Gracz może zatrudnić trenera, który zajmie się bezpośrednim nadzorem nad drużyną, będzie pomagał w polepszaniu umiejętności wybranych zawodników i utrzymywał morale ekipy na najwyższym możliwym poziomie.TPB posiada rozbudowane funkcje do prowadzenia rozgrywek sieciowych. Gracze mogą organizować własne ligi dzięki wbudowanemu kreatorowi. TPB posiada wiele niecodziennych opcji. Można na przykład spróbować przekupić sędziego bądź też zasugerować, iż wydawane przez niego werdykty są niesłuszne. Autorzy gry zadbali o rozbudowane statystyki. Poszczególne wykresy mogą na przykład obrazować postępy wybranych zawodników w trakcie sezonu co w konsekwencji pozwoli na wyłowienie potencjalnych talentów. Istnieje również opcja tworzenia własnych zawodników (możliwość wklejenia dowolnego zdjęcia). Pod koniec każdego dnia gracz otrzymuje raporty od pracowników, z których może się na przykład dowiedzieć o postępach wybranych zawodników czy ich ewentualnych kontuzjach.